La douberturo de la pesco, ou lou bounur de visca
Per Robert REDEKER
Quand s'aturo la douberturo, lou pescaire sentis que torno naisse. Una
sabo delembrado lou torno anima, dels pès à la tèsto. La passiou
halieutico, coumo dizou li saberuts, se drevilho coumo lous aures.
Ensem amé l'èrbo dels prats, que torno creisse, amé lei flours que
tornou espeli pels bouissous. Lou pescaire sentis que la vido, coumo
pels champs e pels bosces, trioumfo en el, que l'emplino d'una
drudièro novo. La douberturo de la pesco anoùncio Paschos, e n'es
l'anticipaciou. En simfounio amé la naturo, chicom de la resurecciou
se festejo dinc aquelos retroubados ambé lou fil de l'aigo. La
douberturo de la pesco es una celebraciou mèsclo de la resurecciou - à
l'encop pagano, que lou paganisme es lou culte de la naturo, e
cristiano -.
Lou pèis es lou simbòu cristique per excelencio. Soubre lou lac de
Tiberiado, Jèsu, en prouvoucan una pesco miraclouso, mudo de
pescadours de pèis en pescadours d'omes. Durant l'episòdi dels pôs
multiplicats, fo escampilha de pèis als afamats. Lou cristianisme dels
primiers sègles vezio dinc lou pèis un simbòu eucaristic. Per l'amour
de la pesco, un courdoun oumbilicau nous religo à la simboulico
cristiano.
Amb acò, la fusiou ambe la naturo, lou dezi de s'escafa dinc lou
païsatge fin veni invisible, coumpousantos siguros del plazer de la
pesco, apareissou coumo de soubre-vivencios del paganisme. Coumo dinc
lou panteïsme, lou pescaire sentis en el espeli un sentiment de
fraternitat ambe lous èsses (animaus, vegetaus, mineraus) que
l'enrodou. L'ome moudèrne, per la cupo de sa poutencio tecniciano, es
vengut fourastier à la naturo : visco pas pu dinc un cosmos, un ordre
imudable ounde cado èsse se té à sa plaço en tout èsse ligat à toutes
lous autres. Aro, à la pesco, lou temp d'una journado d'imersiou dinc
la naturo, un cosmos se torno faire à l'entour del destouscaire de
trouchos. Lou rendatz-vous de la douberturo de la pesco remando à
l'efanço. Uno efanço coumo sou toutos : parièro la del pichou Marcèl
dinc « La Glorio de moun Paire ». Vejam dinc aquelo pesco aquelo
activitat que permet à l'efant de countunha de visca dinc l'ome madur,
puèi dinc l'ome vielhissent. Cado pescaire vous hou dirò : l'efant que
fouguèri es pas mort, visco en ieu, torno cado cop que vau à la pesco.
Per exprimi la manifestaciou forto d'uno torno, lous espiritos
utilisou la nouciou de materialisaciou. La pesco materialiso la trèvo
de l'efant. Mas cò's una materialisaciou interiouro : acò's dedins
soun cos, dedins sa charn, e dedins soun anmo, dinc soun imaginàri,
que lou pescaire visco lou meme bounur que l'efant qu'es estat, en
tout vibran d'un bounur nouvèl, lou del retour de l'efanço al sen de
sa vido d'adulte.
Lou preïstourian vèi dinc la pesco uno de las pus ancianos activitats
de l'umanitat. Maugrat l'evouluciou de las tecnicos e l'aparelhatge
impressiounant qu'arnesco lou pescaire de d'uèi, la pesco nous aturo
de nostres aujòus mai loundans. Lou Musèu de la Preïstorio nous
ensenho acò : l'ome de Tauvavèl pescavo dinc l'Agly, ou soun
equivalent. Durant de dezenaus de milienàris, la pesco respoundio al
besou vitau de se nouiri, oubeïssio à la lèi de la soubre-vido, sens
manca de s'acoumpanha de plazer e de passiou. Aro, aquel plazer fai un
pount entre lou pescaire de uèi e lou pescaire preïstouric. uone
plazer ? lou mai simple e lou mai universau dels plazers : lou bounur
d'èsse, de se senti eisista en exerçan sas facultats, de se foundre
dinc la naturo en rusan amé l'animau. Spinoza sounavo « joio » e
Nietzche « poutencio » l'afourtiment de la vido. Afourtiment de la
vido, lou plazer de la pesco es dinc aquelo joio, dinc aquelo
poutencio. Proucuro lou bounur de senti la vido en se.
Vertadièro fèsto de la primo, tout ensem cristiano e pagano, la
douberturo de la pesco celèbro la resurecciou, coumo toutos las datos
soulennos de la sazou del nouvelum. Titoulet entre l'ome preïstouric e
l'ome countempouran, resurecciou de l'efant dinc l'adulte, incourpouro
l'ome à la naturo, l'encrusto dinc lou cosmòs, en li tournan ço qu'o
perdut del fait de soun evouluciou istourico. En tournan prendre sa
canavero e soun moulinet, en bourdejan las ribèiros ambe soun chistou
de trouchos à la bricolo, lou pescaire, ébri del simple bounur d'èsse,
se laisso, coumo cabussat dinc una fount de jouvenço, traversa per lou
courrent de la vido.
Article paregut dinc « La Dépêche du Midi » del dimmèrgue 11 de mars 2007
Traduction en occitan par Alan Broc.